"Bác sĩ ơi, em bị u xơ tử cung, có phải cắt tử cung không?" Đây là câu hỏi rất nhiều chị em đặt ra khi vừa nhận kết quả siêu âm. Tin vui là phần lớn u xơ không cần mổ. Cùng điểm qua những hiểu lầm hay gặp nhất để bớt lo lắng và biết khi nào cần hành động.

Hiểu lầm 1: "U xơ là ung thư"

Sự thật: U xơ tử cung là khối u lành tính phát triển từ cơ tử cung. Khả năng một khối u xơ là ung thư (sarcoma) rất thấp. Dù vậy, chị nên đi khám sớm nếu khối u lớn nhanh bất thường hoặc ra máu sau khi đã mãn kinh.

Hiểu lầm 2: "Có u là phải mổ"

Sự thật: Nhiều u xơ nhỏ, không gây triệu chứng chỉ cần siêu âm theo dõi mỗi 6–12 tháng. Điều trị chỉ đặt ra khi u gây rong kinh, thiếu máu, đau, chèn ép hoặc ảnh hưởng đến khả năng có con.

Hiểu lầm 3: "U to mới đáng lo"

Sự thật: Vị trí đôi khi quan trọng hơn kích thước. Một u dưới niêm mạc chỉ 1–2 cm, nằm lồi vào lòng tử cung, có thể gây ra máu nhiều và khó thụ thai. Ngược lại, u dưới thanh mạc 5 cm nằm phía ngoài tử cung đôi khi không gây triệu chứng gì.

Hiểu lầm 4: "Rong kinh, mệt mỏi là chuyện bình thường của phụ nữ"

Sự thật: Kinh nguyệt kéo dài trên 7 ngày, ra máu cục hoặc phải thay băng liên tục là dấu hiệu bất thường. Mất máu kéo dài dẫn đến thiếu máu, khiến chị hay hoa mắt, hụt hơi, giảm tập trung. Những triệu chứng này hoàn toàn có thể cải thiện khi được điều trị đúng.

Hiểu lầm 5: "Bị u xơ thì không thể có con"

Sự thật: Đa số phụ nữ có u xơ vẫn mang thai và sinh con bình thường. U xơ chỉ là một trong nhiều nguyên nhân gây hiếm muộn, nên cần kiểm tra toàn diện cả hai vợ chồng. Khi u thực sự ảnh hưởng, bóc u giữ lại tử cung có thể giúp tăng cơ hội có thai.

Hiểu lầm 6: "Uống thuốc sẽ làm tan u"

Sự thật: Hiện chưa có thuốc nào làm u biến mất vĩnh viễn. Thuốc chủ yếu giúp giảm lượng máu kinh và đau, một số thuốc nội tiết làm u nhỏ lại tạm thời. Hãy cẩn trọng với các sản phẩm quảng cáo "tiêu u" không rõ nguồn gốc, vì có thể làm chậm việc điều trị cần thiết.

Hiểu lầm 7: "Mổ u xơ nghĩa là mất tử cung"

Sự thật: Ngày nay có nhiều cách giữ lại tử cung:

  • Nội soi buồng tử cung để cắt u nằm trong lòng tử cung, không có vết mổ trên bụng
  • Nội soi ổ bụng hoặc mổ hở để bóc u trong thành hoặc ngoài tử cung
  • Các kỹ thuật không mổ như thuyên tắc động mạch tử cung, đốt sóng cao tần, siêu âm hội tụ cường độ cao (HIFU)

Với các kỹ thuật không mổ, ảnh hưởng đến những lần mang thai sau này chưa được biết rõ, và có kỹ thuật cần điều trị thêm. Chị còn muốn có con nên trao đổi kỹ với bác sĩ trước khi chọn.

Cắt tử cung chỉ được cân nhắc khi u quá lớn hoặc quá nhiều, các cách khác không hiệu quả và người bệnh không còn mong muốn sinh con.

Vậy khi nào nên đi khám?

Chị nên đến gặp bác sĩ phụ khoa khi có một trong các dấu hiệu sau:

  1. Kinh nhiều, kéo dài hoặc ra máu giữa kỳ kinh
  2. Mệt mỏi, da xanh, hoa mắt
  3. Đau bụng dưới, đau lưng, đau khi quan hệ
  4. Tiểu nhiều lần, táo bón, bụng to lên
  5. Mong con trên 12 tháng chưa có thai (trên 6 tháng nếu chị từ 35 tuổi)

Ngay cả khi không có triệu chứng, khám phụ khoa và siêu âm mỗi năm một lần là cách đơn giản để phát hiện u xơ sớm.

Tài Liệu Tham Khảo

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Uterine Fibroids – FAQ074. Cập nhật 07/2022.

Bài viết mang tính chất giáo dục sức khoẻ, không thay thế cho việc thăm khám trực tiếp với bác sĩ.

"Doctor, I have a fibroid. Will I need a hysterectomy?" It is one of the first questions women ask after an ultrasound. The good news is that most fibroids never need an operation. Here are the myths we hear most often, and what the evidence actually says.

Myth 1: "A fibroid is a type of cancer"

Fact: Fibroids are benign growths of the uterine muscle. The chance that a fibroid is actually a cancer (sarcoma) is very low. Still, see a doctor promptly if a lump grows unusually fast or if you bleed after menopause.

Myth 2: "If you have a fibroid, it has to come out"

Fact: Many small fibroids that cause no symptoms only need a check-up ultrasound every 6–12 months. Treatment is considered when fibroids cause heavy bleeding, anaemia, pain, pressure or fertility problems.

Myth 3: "Only big fibroids cause trouble"

Fact: Location can matter more than size. A 1–2 cm submucosal fibroid bulging into the uterine cavity can cause heavy periods and make conception harder. A 5 cm fibroid on the outside of the womb may cause no symptoms at all.

Myth 4: "Heavy periods and tiredness are just part of being a woman"

Fact: Periods that last longer than 7 days, include large clots or soak through protection every hour or two are not normal. Ongoing blood loss can lead to anaemia, leaving you dizzy, breathless and unable to concentrate. These symptoms usually improve with the right treatment.

Myth 5: "Fibroids make pregnancy impossible"

Fact: Most women with fibroids conceive and deliver healthy babies. Fibroids are only one of many possible causes of infertility, so both partners should be assessed. When a fibroid is clearly the problem, removing it while keeping the uterus can improve the chances of pregnancy.

Myth 6: "The right pill will dissolve fibroids"

Fact: No medicine makes fibroids disappear for good. Medicines mainly reduce bleeding and pain, and some hormonal treatments shrink fibroids only while you take them. Be cautious with supplements that promise to "melt" fibroids; they are unproven and can delay effective care.

Myth 7: "Fibroid surgery means losing your womb"

Fact: Several treatments keep the uterus in place:

  • Hysteroscopic removal for fibroids inside the cavity, with no abdominal incision
  • Laparoscopic or open myomectomy for fibroids in or on the uterine wall
  • Non-surgical procedures such as uterine artery embolisation, radiofrequency ablation and high-intensity focused ultrasound (HIFU)

For these non-surgical options, the effect on future pregnancies is not yet clear, and some may need repeat treatment. If you still hope to have children, discuss this carefully with your doctor before choosing.

Hysterectomy is reserved for very large or numerous fibroids, cases where other treatments have failed, and women who do not plan further pregnancies.

When should you get checked?

Make an appointment with a gynaecologist if you have:

  1. Heavy or prolonged periods, or bleeding between periods
  2. Fatigue, pale skin or dizziness
  3. Pelvic pain, back pain or pain during sex
  4. Frequent urination, constipation or a swollen abdomen
  5. No pregnancy after 12 months of trying (6 months if you are 35 or older)

Even without symptoms, a yearly pelvic exam and ultrasound is a simple way to catch fibroids early.

References

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Uterine Fibroids – FAQ074. Updated July 2022.

This article is for health education only and does not replace an in-person consultation with your doctor.

«វេជ្ជបណ្ឌិត ខ្ញុំមានដុំសាច់ក្នុងស្បូន (fibroid) តើត្រូវកាត់ស្បូនចេញឬទេ?» នេះជាសំណួរដែលស្ត្រីជាច្រើនសួរ នៅពេលទើបទទួលលទ្ធផលអ៊ុលត្រាសោន។ ដំណឹងល្អគឺ ដុំសាច់ក្នុងស្បូនភាគច្រើនមិនចាំបាច់វះកាត់ទេ។ សូមរួមគ្នាពិនិត្យការយល់ច្រឡំដែលជួបញឹកញាប់បំផុត ដើម្បីធូរអារម្មណ៍ និងដឹងថាពេលណាត្រូវចាត់ការ។

ការយល់ច្រឡំទី 1៖ «ដុំសាច់ក្នុងស្បូនគឺជាមហារីក»

ការពិត៖ ដុំសាច់ក្នុងស្បូនគឺជាដុំសាច់មិនមែនមហារីកដែលលូតលាស់ពីសាច់ដុំស្បូន។ ឱកាសដែលដុំសាច់មួយជាមហារីក (sarcoma) គឺទាបខ្លាំងណាស់។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកគួរទៅពិនិត្យឆាប់ ប្រសិនបើដុំសាច់ធំឡើងលឿនខុសធម្មតា ឬហូរឈាមក្រោយអស់រដូវ។

ការយល់ច្រឡំទី 2៖ «មានដុំសាច់គឺត្រូវវះកាត់»

ការពិត៖ ដុំសាច់តូចៗជាច្រើនដែលមិនបង្ករោគសញ្ញា គ្រាន់តែត្រូវការអ៊ុលត្រាសោនតាមដានរៀងរាល់ 6–12 ខែ។ ការព្យាបាលត្រូវបានគិតពិចារណា ក្នុងករណីដុំសាច់បណ្តាលឱ្យមានរដូវច្រើនហួសប្រមាណ ខ្វះឈាម ឈឺ សង្កត់សរីរាង្គជិតខាង ឬប៉ះពាល់ដល់សមត្ថភាពមានកូន។

ការយល់ច្រឡំទី 3៖ «ដុំសាច់ធំទើបគួរបារម្ភ»

ការពិត៖ ទីតាំងពេលខ្លះសំខាន់ជាងទំហំ។ ដុំសាច់ក្រោមស្រទាប់ខាងក្នុងស្បូនទំហំត្រឹមតែ 1–2 សង់ទីម៉ែត្រ ដែលលៀនចូលក្នុងប្រហោងស្បូន អាចបណ្តាលឱ្យឈាមរដូវចេញច្រើន និងពិបាកមានផ្ទៃពោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ ដុំសាច់ក្រោមស្រទាប់ខាងក្រៅ ទំហំ 5 សង់ទីម៉ែត្រ នៅខាងក្រៅស្បូន ពេលខ្លះគ្មានរោគសញ្ញាអ្វីសោះ។

ការយល់ច្រឡំទី 4៖ «រដូវច្រើន និងអស់កម្លាំង ជារឿងធម្មតារបស់ស្ត្រី»

ការពិត៖ រដូវដែលមានរយៈពេលលើសពី 7 ថ្ងៃ ចេញជាដុំឈាម ឬត្រូវផ្លាស់កន្ទបអនាម័យជាប់ជានិច្ច គឺជាសញ្ញាមិនប្រក្រតី។ ការបាត់បង់ឈាមយូរបណ្តាលឱ្យខ្វះឈាម ធ្វើឱ្យអ្នកវិលមុខ ដកដង្ហើមខ្លី និងខ្សោយការផ្ចង់អារម្មណ៍។ រោគសញ្ញាទាំងនេះអាចប្រសើរឡើងបានទាំងស្រុង នៅពេលព្យាបាលត្រឹមត្រូវ។

ការយល់ច្រឡំទី 5៖ «មានដុំសាច់ក្នុងស្បូន គឺមិនអាចមានកូនបាន»

ការពិត៖ ស្ត្រីភាគច្រើនដែលមានដុំសាច់ក្នុងស្បូន នៅតែមានផ្ទៃពោះ និងសម្រាលកូនបានធម្មតា។ ដុំសាច់ក្នុងស្បូនគ្រាន់តែជាមូលហេតុមួយក្នុងចំណោមមូលហេតុជាច្រើននៃភាពមានកូនពិបាក ដូច្នេះត្រូវពិនិត្យឱ្យបានពេញលេញទាំងប្តី និងប្រពន្ធ។ នៅពេលដុំសាច់ពិតជាមានឥទ្ធិពល ការវះយកដុំសាច់ចេញដោយរក្សាស្បូនទុក អាចជួយបង្កើនឱកាសមានផ្ទៃពោះ។

ការយល់ច្រឡំទី 6៖ «ផឹកថ្នាំនឹងធ្វើឱ្យដុំសាច់រលាយ»

ការពិត៖ បច្ចុប្បន្ននេះមិនទាន់មានថ្នាំណាធ្វើឱ្យដុំសាច់បាត់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ទេ។ ថ្នាំភាគច្រើនជួយកាត់បន្ថយបរិមាណឈាមរដូវ និងការឈឺចាប់ ហើយថ្នាំអ័រម៉ូនខ្លះធ្វើឱ្យដុំសាច់តូចទៅបណ្តោះអាសន្ន។ សូមប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះផលិតផលផ្សព្វផ្សាយថា «រលាយដុំសាច់» ដែលមិនដឹងប្រភព ព្រោះអាចពន្យារការព្យាបាលដែលចាំបាច់។

ការយល់ច្រឡំទី 7៖ «វះកាត់ដុំសាច់ក្នុងស្បូន មានន័យថាបាត់ស្បូន»

ការពិត៖ សព្វថ្ងៃមានវិធីជាច្រើនដែលរក្សាស្បូនទុក៖

  • វះកាត់តាមកាមេរ៉ាក្នុងប្រហោងស្បូន (hysteroscopy) ដើម្បីកាត់ដុំសាច់ដែលនៅក្នុងប្រហោងស្បូន ដោយគ្មានស្នាមវះលើពោះ
  • វះកាត់តាមកាមេរ៉ាក្នុងពោះ ឬវះកាត់បើកពោះ ដើម្បីយកដុំសាច់ដែលនៅក្នុងជញ្ជាំង ឬខាងក្រៅស្បូន
  • បច្ចេកទេសមិនវះកាត់ ដូចជាការស្ទះសរសៃឈាមស្បូន ការដុតដោយរលកវិទ្យុប្រេកង់ខ្ពស់ និងអ៊ុលត្រាសោនប្រមូលផ្តុំកម្លាំងខ្ពស់ (HIFU)

ចំពោះបច្ចេកទេសមិនវះកាត់ ផលប៉ះពាល់លើការមានផ្ទៃពោះក្រោយៗទៀតនៅមិនទាន់ច្បាស់លាស់ ហើយបច្ចេកទេសខ្លះអាចត្រូវការព្យាបាលបន្ថែម។ ប្រសិនបើអ្នកនៅចង់មានកូន សូមពិភាក្សាឱ្យបានល្អិតល្អន់ជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតមុនសម្រេចចិត្ត។

ការកាត់ស្បូនចេញត្រូវបានគិតពិចារណា តែនៅពេលដុំសាច់ធំពេក ឬច្រើនពេក វិធីផ្សេងមិនមានប្រសិទ្ធភាព ហើយអ្នកជំងឺលែងចង់មានកូន។

ដូច្នេះ តើពេលណាគួរទៅពិនិត្យ?

អ្នកគួរទៅជួបគ្រូពេទ្យរោគស្ត្រី នៅពេលមានសញ្ញាណាមួយខាងក្រោម៖

  1. រដូវច្រើន យូរ ឬហូរឈាមចន្លោះរដូវ
  2. អស់កម្លាំង ស្បែកស្លេក វិលមុខ
  3. ឈឺពោះក្រោម ឈឺខ្នង ឈឺពេលរួមភេទ
  4. នោមញឹកញាប់ ទល់លាមក ពោះធំឡើង
  5. ចង់បានកូនជាង 12 ខែហើយមិនទាន់មានផ្ទៃពោះ (ជាង 6 ខែ ប្រសិនបើអ្នកអាយុចាប់ពី 35 ឆ្នាំឡើង)

ទោះបីគ្មានរោគសញ្ញាក៏ដោយ ការពិនិត្យរោគស្ត្រី និងអ៊ុលត្រាសោនម្តងក្នុងមួយឆ្នាំ គឺជាវិធីសាមញ្ញដើម្បីរកឃើញដុំសាច់ក្នុងស្បូនឱ្យបានឆាប់។

ឯកសារយោង

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Uterine Fibroids – FAQ074. Updated July 2022.

អត្ថបទនេះមានគោលបំណងអប់រំសុខភាព មិនអាចជំនួសការពិនិត្យ និងពិគ្រោះដោយផ្ទាល់ជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតបានទេ។